۞
راهنمای طراحی سامانه جامع قرآنی
سند چشم‌انداز محصول • نیازمندی‌های عملکردی و فنی

راهنمای جامع طراحی و توسعه
سامانه جامع قرآنی

از قرآن دیجیتال، آموزش و پژوهش تا مدیریت سازمانی، فرم‌ساز بدون کدنویسی، آزمون‌ساز، گردش کار، گزارش‌های تحلیلی و خدمات هوشمند؛ یک نقشه جامع برای تبدیل ایده به محصولی حرفه‌ای، توسعه‌پذیر و امن.

فارسی و راست‌چینمعماری ماژولارفرم‌ساز سازمانیمناسب وب و موبایلقابل توسعه
هدف سند: این راهنما شرح جامع امکانات پیشنهادی و نقشه راه محصول است؛ نه ادعای پیاده‌سازی‌شدن قابلیت‌ها. مواردی مانند متن قرآن، ترجمه‌ها، تفاسیر، صوت قاریان و فایل‌های کتابخانه باید از منابع معتبر و با رعایت مجوزهای نشر و استفاده تأمین شوند.
۱۲+حوزه اصلی سامانه
۱۰۰+قابلیت قابل توسعه
۰نیاز به کدنویسی برای ساخت فرم‌های معمول
۷مرحله پیشنهادی توسعه
۰

چشم‌انداز و ساختار کلان سامانه

سامانه نباید صرفاً یک وب‌سایت نمایش قرآن باشد؛ باید یک پلتفرم یکپارچه قرآنی، آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و مدیریتی باشد.

هسته محصول از چند ماژول مستقل تشکیل می‌شود که از طریق کاربران، پایگاه داده، اعلان‌ها، گزارش‌ها و API با یکدیگر ارتباط دارند. مدیر سامانه باید بتواند بدون دخالت برنامه‌نویس، محتوای روزمره، دوره‌ها، فرم‌ها، آزمون‌ها، رویدادها و کاربران را مدیریت کند.

هسته محتواییقرآن و منابع

متن قرآن، ترجمه، تفسیر، صوت، کتابخانه و پژوهش.

هسته آموزشییادگیری و ارزیابی

دوره، کلاس، استاد، دانش‌پذیر، آزمون و گواهینامه.

هسته مدیریتیفرایند و سازمان

فرم‌ساز، گردش کار، کاربران، گزارش‌ها و اتوماسیون.

۱۲ حوزه اصلی محصول

ردیفماژولمسئولیت اصلی
۱قرآن کریمقرائت، ترجمه، تفسیر، صوت و جست‌وجوی آیات
۲آموزش قرآندوره‌ها، کلاس‌ها، استادان، تکالیف و پیشرفت آموزشی
۳فرم‌ساز حرفه‌ایساخت فرم از صفر، منطق شرطی، پاسخ‌ها و گردش کار
۴آزمون‌سازبانک سؤال، آزمون آنلاین، تصحیح و کارنامه
۵مدیریت کاربرانپروفایل، نقش‌ها، مجوزها و سوابق فعالیت
۶کتابخانه دیجیتالکتاب‌ها، مقالات، پایان‌نامه‌ها و منابع پژوهشی
۷مسابقات و رویدادهاثبت‌نام، داوری، امتیازدهی و اعلام نتایج
۸ارتباطاتپیامک، ایمیل، اعلان و پیام‌های خودکار
۹داشبورد و تحلیلآمار، نمودار، گزارش عملکرد و شاخص‌های مدیریتی
۱۰هوش مصنوعیدستیار قرآنی، فرم‌سازی متنی و تحلیل داده‌ها
۱۱تنظیمات و امنیتپیکربندی، کنترل دسترسی، ثبت رویداد و پشتیبان‌گیری
۱۲زیرساخت و اتصال‌هاAPI، پرداخت، ذخیره‌سازی، جست‌وجو و توسعه‌پذیری
۱

ماژول قرآن کریم

هسته محتوایی سامانه؛ با تجربه مطالعه دقیق، سریع و قابل شخصی‌سازی.

۱.۱. امکانات قرائت و مطالعه

  • متن کامل ۱۱۴ سوره قرآن
  • نمایش رسم‌الخط عثمان‌طه و در صورت تأمین منبع، رسم‌الخط‌های دیگر
  • شماره آیه، صفحه، جزء، حزب و ربع حزب
  • انتخاب سوره و رفتن مستقیم به آیه
  • حالت مطالعه تمام‌صفحه
  • تنظیم اندازه فونت و فاصله خطوط
  • حالت شب و روز
  • نشانه‌گذاری و ذخیره آخرین محل مطالعه
  • فهرست علاقه‌مندی‌ها
  • یادداشت شخصی برای آیات
  • اشتراک‌گذاری آیه یا محدوده آیات
  • چاپ صفحات و نمایش مناسب موبایل

۱.۲. ترجمه قرآن

  • پشتیبانی از چند ترجمه فارسی و زبان‌های دیگر، بر اساس مجوز و منبع معتبر.
  • نمایش ترجمه زیر هر آیه یا در ستون جداگانه.
  • نمایش هم‌زمان چند ترجمه و مقایسه عبارت‌ها.
  • انتخاب ترجمه پیش‌فرض توسط کاربر.
  • نمایش نام مترجم، مشخصات نسخه و منبع ترجمه.

۱.۳. تفسیر و مطالعات قرآنی

  • بانک تفاسیر مانند المیزان، نمونه، نور و مجمع‌البیان، مشروط به دسترسی و مجوز مناسب.
  • نمایش تفسیر به تفکیک آیه، سوره، جلد و صفحه.
  • جست‌وجو در متن تفاسیر و مقایسه دیدگاه مفسران.
  • ارجاع دقیق به منبع و نسخه مورد استفاده.
  • امکان ثبت یادداشت پژوهشی و نشانه‌گذاری مطالب.

۱.۴. صوت و تلاوت

  • پخش تلاوت کامل قرآن یا سوره به سوره و آیه به آیه.
  • انتخاب قاری، تنظیم سرعت و کنترل پخش.
  • تکرار یک آیه یا محدوده‌ای از آیات برای تمرین و حفظ.
  • همگام‌سازی صوت با متن و برجسته‌سازی آیه در حال پخش.
  • ادامه پخش از محل قبلی و فهرست صوت‌های منتخب.
  • دانلود صوت فقط در صورت داشتن مجوز توزیع و استفاده.

۱.۵. بانک قاریان

برای هر قاری پرونده‌ای شامل نام، تصویر، زندگینامه، کشور، سبک قرائت، آثار صوتی، سوره‌های تلاوت‌شده و منابع فایل‌ها تعریف شود.

الزام صحت محتوا: متن عربی قرآن باید از منبع معتبر و نسخه کنترل‌شده دریافت شود. برای جلوگیری از خطا، فرایند تطبیق، کنترل نسخه، ثبت منبع و بازبینی محتوایی ضروری است.
۲

ماژول آموزش قرآن

یک سامانه مدیریت یادگیری (LMS) کامل برای دوره‌های حضوری، آنلاین و ترکیبی.

۲.۱. انواع دوره‌های آموزشی

مهارت‌های قرائت

روخوانی، روان‌خوانی، تجوید، صوت و لحن.

حفظ و فهم قرآن

حفظ قرآن، مفاهیم، ترجمه، تدبر و تفسیر موضوعی.

دوره‌های تخصصی

تربیت مربی، آموزش کودکان و دوره‌های تکمیلی.

۲.۲. مدیریت هر دوره

  • عنوان، تصویر شاخص، توضیحات و اهداف آموزشی
  • سرفصل‌ها، جلسات، ویدئوها و فایل‌های آموزشی
  • استاد، ظرفیت، شرایط پذیرش و گروه هدف
  • تاریخ شروع و پایان، تقویم جلسات و شیوه برگزاری
  • رایگان یا شهریه‌دار بودن دوره و اتصال به پرداخت در صورت نیاز
  • آزمون پایانی، معیار قبولی و گواهینامه

۲.۳. پنل استاد

  • ایجاد و مدیریت کلاس‌های تخصیص‌یافته.
  • مشاهده فهرست دانش‌پذیران و اطلاعات آموزشی مجاز.
  • ثبت حضور و غیاب و نمره.
  • ارسال تکلیف، فایل و پیام به کلاس.
  • برگزاری آزمون و بررسی پاسخ‌های تشریحی یا صوتی.
  • ارزیابی پیشرفت و ارائه بازخورد به هر دانش‌پذیر.

۲.۴. پنل دانش‌پذیر

  • مشاهده دوره‌ها و جلسات ثبت‌نام‌شده.
  • دسترسی به ویدئو، صوت، جزوه و تکالیف.
  • ارسال تکلیف و مشاهده بازخورد استاد.
  • پیگیری درصد پیشرفت، حضور و نمرات.
  • شرکت در آزمون و دریافت گواهینامه در صورت احراز شرایط.

۲.۵. برنامه حفظ قرآن

زیرسامانه حفظ می‌تواند برنامه روزانه و هفتگی، مقدار حفظ جدید، مرور محفوظات، محدوده‌های تسلط، اشتباهات ثبت‌شده، یادآوری مرور و گزارش روند پیشرفت را مدیریت کند. استاد نیز باید بتواند محفوظات را ارزیابی و برای هر فرد برنامه اصلاحی تعریف کند.

۳

فرم‌ساز حرفه‌ای و پیشرفته (Quran Form Studio)

یک موتور مستقل فرم‌سازی بدون کدنویسی که تمام بخش‌های سامانه بتوانند از آن استفاده کنند.

اصل طراحی: فرم‌ساز نباید مجموعه‌ای از فرم‌های ثابت و از پیش‌کدنویسی‌شده باشد. ساختار هر فرم باید به‌صورت داده ذخیره شود و موتور نمایش، آن داده را به فرم قابل استفاده تبدیل کند؛ به این ترتیب مدیر می‌تواند فرم‌های جدید و پیچیده بسازد، بدون اینکه کد سامانه تغییر کند.

۳.۱. محیط اصلی فرم‌ساز

محیط ویرایشگر بهتر است سه ناحیه اصلی داشته باشد:

ستون اولجعبه ابزار فیلدها

فهرست دسته‌بندی‌شده فیلدها، بلوک‌ها و المان‌های قابل افزودن.

ستون دومبوم طراحی فرم

محیط دیداری برای افزودن، جابه‌جایی، مرتب‌سازی و گروه‌بندی فیلدها.

ستون سومپنل ویژگی‌ها

تنظیمات فیلد انتخاب‌شده، اعتبارسنجی، ظاهر، شرط‌ها و دسترسی.

نوار ابزار بالای ویرایشگر باید شامل ذخیره، ذخیره پیش‌نویس، پیش‌نمایش، بازگشت و انجام مجدد، تنظیمات فرم، انتشار، کپی لینک، نمایش موبایل و مدیریت نسخه‌ها باشد.

۳.۲. انواع فیلدها و بلوک‌ها

دستهفیلدها و المان‌هاتنظیمات نمونه
متنیمتن کوتاه، متن بلند، پاراگراف، پاسخ کوتاهحداقل و حداکثر طول، راهنما، الگو و تعداد کاراکتر
اطلاعات شخصینام، نام خانوادگی، کد ملی، شماره تماساجباری بودن، اعتبارسنجی و جلوگیری از تکرار
اطلاعات تماسایمیل، تلفن، نشانی، کد پستیقالب ورودی، پیش‌شماره و کنترل صحت
انتخابیتک‌گزینه‌ای، چندگزینه‌ای، منوی کشویی، انتخاب وابستهگزینه‌ها، انتخاب پیش‌فرض و محدودیت انتخاب
تاریخ و زمانتاریخ، ساعت، تاریخ و ساعت، بازه زمانیحداقل، حداکثر، روزهای مجاز و منطقه زمانی
عددی و مالیعدد، مبلغ، درصد، شماره، محاسبهبازه، واحد، دقت اعشار و فرمول
فایل و رسانهتصویر، PDF، Word، صوت، ویدئونوع فایل، حجم، تعداد و پیش‌نمایش
ارزیابیامتیاز، ستاره، مقیاس خطی، رضایت‌سنجیحداقل و حداکثر امتیاز و برچسب‌ها
پیشرفتهامضا، نقشه، کد تأیید، کپچا، جدول قابل تکمیلسیاست امنیتی، اعتبار و تنظیمات نمایش
محاسباتیفرمول، جمع، میانگین، امتیاز کلعملگرها، متغیرها و قواعد محاسبه
ساختاریعنوان، توضیحات، تصویر، جداکننده، ستون و بخشچیدمان، فاصله، رنگ و استایل
ویژه قرآنانتخاب سوره، آیه، جزء، حزب و میزان حفظاتصال به بانک اطلاعاتی قرآن و محدوده مجاز

هر فیلد باید شناسه یکتا، عنوان، نام سیستمی، متن راهنما، مقدار پیش‌فرض، وضعیت اجباری، پیام خطا، اعتبارسنجی، تنظیمات ظاهری و قواعد نمایشی داشته باشد.

۳.۳. عملیات ویرایشگر و Drag & Drop

  • افزودن فیلد از جعبه ابزار با کشیدن و رها کردن
  • جابجایی و مرتب‌سازی فیلدها با ماوس یا صفحه لمسی
  • کپی، حذف و ویرایش فیلد
  • گروه‌بندی فیلدها در بخش‌های مجزا
  • چیدمان تک‌ستونه، دوستونه و چندستونه
  • ساخت بلوک‌های قابل استفاده مجدد
  • Undo و Redo برای عملیات طراحی
  • پیش‌نمایش فرم در دسکتاپ، تبلت و موبایل

۳.۴. منطق شرطی پیشرفته

مدیر باید بتواند تعیین کند که نمایش یا اجباری بودن یک فیلد، تغییر مقدار، رفتن به مرحله بعد یا اجرای یک اقدام، وابسته به پاسخ فیلدهای دیگر باشد.

نوع شرطنمونهکاربرد
برابری / نابرابریوضعیت = حافظ قرآننمایش فیلدهای ویژه حافظان
شامل / شامل نبودنرشته مسابقه شامل «حفظ» باشدنمایش مدارک مرتبط با رشته
مقایسه عددیتعداد اجزای حفظ‌شده بزرگ‌تر از ۵ باشدتعیین سطح یا مسیر ثبت‌نام
خالی / پر بودنفیلد شماره تماس خالی نباشدکنترل تکمیل اطلاعات
تاریختاریخ تولد قبل از تاریخ مشخص باشدکنترل شرایط سنی
ترکیبیشرط اول AND شرط دوم OR شرط سومساخت قواعد چندگانه و پیچیده

اقدام‌های قابل تعریف می‌تواند شامل نمایش یا مخفی‌کردن فیلد، اجباری یا اختیاری کردن، تغییر مقدار، محاسبه، رفتن به صفحه مشخص، نمایش پیام یا ارجاع به مسیر بررسی خاص باشد.

مثال کاربردی: در فرم ثبت‌نام دوره حفظ، اگر کاربر «حافظ قرآن هستم» را انتخاب کند، فیلدهای تعداد جزء، آخرین جزء حفظ‌شده، نام استاد و سابقه آزمون نمایش داده شوند؛ در غیر این صورت این بخش‌ها پنهان بمانند.

۳.۵. فرم‌های چندمرحله‌ای

امکان تقسیم فرم به چند صفحه یا مرحله با نوار پیشرفت و کنترل اعتبارسنجی مستقل برای هر مرحله ضروری است.

۱. اطلاعات فردی←۲. سوابق قرآنی←۳. انتخاب رشته←۴. مدارک←۵. تأیید نهایی
  • دکمه مرحله بعد و قبل.
  • اعتبارسنجی فیلدهای همان مرحله پیش از عبور.
  • ذخیره خودکار و امکان ادامه در زمان دیگر.
  • نمایش درصد پیشرفت و خلاصه اطلاعات پیش از ارسال نهایی.
  • امکان تعریف شرط برای پرش به مرحله یا پایان متفاوت.

۳.۶. طراحی ظاهری فرم

بخش طراحیتنظیمات قابل کنترل
رنگ و پس‌زمینهرنگ پس‌زمینه، متن، حاشیه، دکمه، تصویر پس‌زمینه و الگو
فونت و تایپوگرافیفونت فارسی و عربی، اندازه، وزن، ارتفاع خط و ترازبندی
چیدمانتک‌ستونه، دوستونه، چندستونه، عرض فرم و فاصله‌ها
اجزای ورودیارتفاع، شعاع گوشه، ضخامت حاشیه، حالت تمرکز و خطا
سربرگ و فوترلوگو، عنوان، توضیحات، اطلاعات سازمان و متن پایانی
دکمه‌هامتن، رنگ، اندازه، شکل، حالت بارگذاری و وضعیت غیرفعال

قالب‌های آماده پیشنهادی: رسمی اداری، قرآنی سبز و طلایی، مینیمال، آموزشی، مسابقات، ثبت‌نام رویداد و نظرسنجی.

۳.۷. تنظیمات عمومی و انتشار فرم

تنظیمات عمومی

نام، عنوان، توضیحات، تصویر، آدرس اختصاصی، وضعیت پیش‌نویس یا منتشرشده، تاریخ شروع و پایان و پیام پس از ارسال.

تنظیمات ثبت پاسخ

ظرفیت، جلوگیری از ثبت تکراری، محدودیت بر اساس موبایل یا شناسه، ویرایش پس از ارسال و ذخیره پیش‌نویس.

امنیت و ضدربات

کپچا، کد تأیید، محدودیت نرخ ارسال، کنترل فایل‌ها، محدودیت IP در چارچوب سیاست حریم خصوصی.

دسترسی و مخاطب

عمومی، اعضا، کاربران واردشده، نقش مشخص، لینک اختصاصی یا فرم محافظت‌شده با رمز.

۳.۸. مدیریت پاسخ‌ها و پرونده‌های ارسالی

  • جدول پاسخ‌ها با جست‌وجو، فیلتر، مرتب‌سازی و صفحه‌بندی
  • فیلتر بر اساس تاریخ، وضعیت، دوره، رشته یا کارشناس
  • مشاهده جزئیات کامل هر پاسخ و فایل‌های پیوست
  • ویرایش کنترل‌شده، حذف، تأیید، رد و درخواست اصلاح
  • یادداشت داخلی، برچسب و تخصیص به کارشناس
  • عملیات گروهی روی چند پاسخ
  • خروجی Excel، CSV و PDF و امکان چاپ
  • گزارش تعداد پاسخ‌ها، نرخ تکمیل و نرخ رهاکردن فرم

۳.۹. گردش کار و اتوماسیون

هر پاسخ می‌تواند وارد یک فرایند قابل تنظیم شود. نمونه گردش کار ثبت‌نام دوره:

ارسال فرم←ساخت کد پیگیری←اعلان به کارشناس←بررسی مدارک←تأیید مدیر←ثبت در فهرست هنرجویان
  • تعریف وضعیت‌ها مانند جدید، در حال بررسی، نیازمند اصلاح، تأیید، رد و تکمیل‌شده.
  • تعریف نقش مسئول هر مرحله و مهلت رسیدگی.
  • ارجاع خودکار بر اساس پاسخ‌ها یا نوع درخواست.
  • ارسال پیامک، ایمیل و اعلان در تغییر وضعیت.
  • ثبت تاریخچه کامل اقدامات و نام مسئول.
  • امکان بازگرداندن پرونده به مرحله قبل یا درخواست تکمیل مدارک.

۳.۱۰. قابلیت‌های پیشرفته فرم‌ساز

ساختارهای پیچیده

فیلد تکرارشونده، جدول پویا، گروه فیلد و فرم چندبخشی.

داده و محاسبات

فرمول، جمع، میانگین، امتیازدهی و فیلدهای وابسته.

امضا و مدارک

امضای الکترونیکی، بارگذاری مدارک و تولید PDF پاسخ.

اتصال و یکپارچگی

API، Webhook، اتصال به پیامک، ایمیل و پرداخت.

مدیریت نسخه

نسخه‌بندی، تاریخچه تغییرات، کپی و انتقال فرم.

تحلیل فرم

نرخ شروع، تکمیل، رهاکردن، زمان تکمیل و نقاط خروج.

سایر قابلیت‌ها: فرم چندزبانه، زمان‌بندی انتشار، محدودیت زمانی تکمیل، لینک اختصاصی برای هر مخاطب، پیش‌پرکردن اطلاعات کاربر واردشده، کتابخانه قالب‌ها و بلوک‌های قابل استفاده مجدد.

۳.۱۱. فرم‌ساز هوشمند با کمک هوش مصنوعی

مدیر بتواند شرح متنی فرم را وارد کند و سیستم یک پیش‌نویس شامل فیلدها، گروه‌بندی، متن راهنما، مراحل و قواعد اولیه بسازد. خروجی هوش مصنوعی باید قبل از انتشار توسط مدیر بازبینی و تأیید شود؛ به‌ویژه برای فرم‌های حساس و اطلاعات شخصی.

۴

آزمون‌ساز حرفه‌ای

سامانه‌ای مستقل برای طراحی سؤال، برگزاری آزمون، تصحیح و تحلیل نتیجه.

۴.۱. انواع سؤال

سؤالات متنی

چهارگزینه‌ای، چندگزینه‌ای، درست و غلط، جای خالی، پاسخ کوتاه و تشریحی.

سؤالات تعاملی

تطبیقی، مرتب‌سازی، انتخاب آیه صحیح و تکمیل آیه.

سؤالات چندرسانه‌ای

صوتی، تصویری و ویدئویی؛ مناسب ارزیابی قرائت و تجوید.

۴.۲. امکانات مدیریت آزمون

  • بانک سؤال با دسته‌بندی موضوعی و سطح دشواری
  • انتخاب تصادفی سؤال و جابه‌جایی تصادفی گزینه‌ها
  • زمان‌بندی، تعداد دفعات مجاز و حدنصاب قبولی
  • نمره منفی، وزن متفاوت سؤال‌ها و بارم‌بندی
  • تصحیح خودکار و تصحیح دستی
  • نمایش یا عدم نمایش پاسخ صحیح پس از آزمون
  • کارنامه فردی و گزارش گروهی
  • ثبت سوابق آزمون و امکان مقایسه دوره‌ای

۴.۳. آزمون شفاهی حفظ و قرائت

دانش‌پذیر بتواند فایل صوتی ارسال کند یا در جلسه ارزیابی شود. استاد محدوده آیات را مشخص کند، کیفیت حفظ، صحت تلفظ، رعایت قواعد تجوید و روانی قرائت را امتیازدهی کند و اشتباهات را ثبت نماید. هرگونه ارزیابی خودکار صوتی باید با محدودیت‌ها و میزان اطمینان روشن ارائه شود و جایگزین قطعی نظر متخصص معرفی نشود.

۵

مدیریت کاربران، نقش‌ها و مجوزها

کنترل دقیق اینکه چه کسی، به کدام داده و کدام عملیات دسترسی دارد.

نقش پیشنهادیدسترسی اصلی
مدیر کلمدیریت کامل سامانه، تنظیمات، کاربران و تمام ماژول‌ها
مدیر محتوامدیریت قرآن، ترجمه، تفسیر، صوت و محتوای آموزشی
مدیر آموزشمدیریت دوره‌ها، کلاس‌ها، استادان و دانش‌پذیران
استادمدیریت کلاس‌های تخصیص‌یافته، حضور، تکلیف و ارزیابی
کارشناسبررسی درخواست‌ها و پاسخ‌های فرم در محدوده مجاز
داورمشاهده شرکت‌کنندگان و ثبت امتیاز مسابقه
دانش‌پذیردسترسی به دوره، تکلیف، آزمون و گواهینامه خود
عضواستفاده از خدمات مخصوص اعضا
بازدیدکنندهمشاهده محتوای عمومی و خدمات آزاد

امکانات حساب کاربری

  • ثبت‌نام و ورود با موبایل یا ایمیل.
  • احراز هویت متناسب با سطح حساسیت خدمت.
  • پروفایل، تصویر، اطلاعات تحصیلی و سوابق قرآنی.
  • تاریخچه دوره‌ها، مسابقات، درخواست‌ها و فعالیت‌ها.
  • بازیابی حساب، تغییر رمز، مدیریت نشست‌ها و خروج از دستگاه‌ها.
  • مسدودسازی، فعال‌سازی و مدیریت وضعیت حساب.
مدل دسترسی: نقش‌محور (RBAC) برای نقش‌های اصلی و مجوزهای جزئی برای عملیات حساس. دسترسی به اطلاعات شخصی باید بر اساس حداقل نیاز کاری و اصل کمترین سطح دسترسی باشد.
۶

کتابخانه دیجیتال و منابع پژوهشی

آرشیو منظم منابع علمی و آموزشی قرآنی با جست‌وجوی پیشرفته.

  • کتاب‌های قرآن و علوم قرآنی، تفسیر، تجوید و علوم حدیث
  • مقالات علمی، پایان‌نامه‌ها، نشریات و گزارش‌های پژوهشی
  • اسناد، نسخه‌ها و منابع تاریخی در صورت مجاز بودن انتشار
  • دسته‌بندی موضوعی، برچسب‌گذاری و کلیدواژه‌ها
  • جست‌وجو بر اساس عنوان، نویسنده، موضوع، سال و متن
  • مشاهده آنلاین و دانلود فایل‌های مجاز
  • علاقه‌مندی، نشان‌گذاری و پیشنهاد منابع مرتبط
  • ثبت اطلاعات کتاب‌شناختی و مشخصات نسخه

برای هر منبع بهتر است عنوان، پدیدآور، مترجم، ناشر، سال انتشار، زبان، شناسه، موضوع، چکیده، فایل، سطح دسترسی و وضعیت حق نشر ذخیره شود.

۷

مسابقات، محافل و رویدادهای قرآنی

مدیریت چرخه کامل رویداد از فراخوان و ثبت‌نام تا داوری و اعلام نتایج.

۷.۱. مدیریت مسابقات

  • تعریف مسابقه، عنوان، توضیحات، پوستر و شرایط شرکت.
  • تعریف رشته، گروه سنی، سطح و ظرفیت.
  • ثبت‌نام و دریافت مدارک از طریق فرم‌ساز.
  • تعیین زمان، مکان یا بستر برگزاری.
  • تخصیص داوران و تعریف معیارهای امتیازدهی.
  • ثبت نمرات، محاسبه رتبه و مدیریت اعتراض.
  • اعلام برگزیدگان، صدور گواهینامه و آرشیو دوره‌ها.

۷.۲. رشته‌های قابل پشتیبانی

حفظ کل قرآن، حفظ اجزای قرآن، قرائت تحقیق، قرائت ترتیل، اذان، مفاهیم، تفسیر، تدبر، ترجمه و معارف قرآنی.

۷.۳. مدیریت محافل و جلسات

  • تعریف جلسه، محفل یا نشست و ثبت سخنران یا قاری.
  • ثبت زمان، مکان، ظرفیت و اطلاعات ثبت‌نام.
  • انتشار پوستر و ارسال دعوت‌نامه یا یادآوری.
  • ثبت حضور و غیاب و گزارش برگزاری.
  • آرشیو تصاویر، فایل‌ها و محتوای پس از رویداد.
۸

ارتباطات، پیام‌رسانی و اعلان‌ها

مرکز یکپارچه اطلاع‌رسانی برای کاربران، استادان، کارشناسان و مدیران.

کانال‌های ارتباطی

پیامک، ایمیل، اعلان داخل پنل، اعلان مرورگر و در صورت توسعه، پیام‌رسان‌های متصل از طریق سرویس مجاز.

گروه‌های مخاطب

تمام کاربران، نقش مشخص، اعضای دوره، ثبت‌نام‌کنندگان فرم، شرکت‌کنندگان مسابقه یا افراد انتخاب‌شده.

پیام‌های خودکار پیشنهادی

  • خوشامدگویی پس از ثبت‌نام.
  • تأیید دریافت فرم و ارسال کد پیگیری.
  • اعلان تغییر وضعیت درخواست.
  • یادآوری شروع کلاس، جلسه یا مهلت تکلیف.
  • اعلام نتیجه آزمون یا مسابقه.
  • اطلاع‌رسانی صدور گواهینامه.

تمام پیام‌ها باید قالب قابل ویرایش، متغیرهای پویا، گزارش ارسال و وضعیت تحویل داشته باشند. کاربر نیز باید بتواند ترجیحات اعلان و موارد قابل دریافت را مدیریت کند.

۹

داشبورد مدیریت و گزارش‌های تحلیلی

نمای کلی از وضعیت سامانه و امکان تصمیم‌گیری مبتنی بر داده.

۹.۱. کارت‌های آماری

کاربران

کل کاربران، کاربران فعال و ثبت‌نام‌های جدید.

آموزش

دوره‌ها، دانش‌پذیران، کلاس‌ها و نرخ تکمیل.

فرم‌ها

فرم‌های فعال، پاسخ‌ها و درخواست‌های در انتظار.

محتوا

تعداد منابع، بازدیدها و محتوای تازه.

۹.۲. نمودارها و شاخص‌ها

  • رشد کاربران روزانه، ماهانه و سالانه.
  • میزان استفاده از قرآن و سوره‌های پربازدید.
  • میزان مشارکت و پیشرفت در دوره‌ها.
  • نرخ تکمیل فرم و نقاط رهاکردن.
  • وضعیت ثبت‌نام‌ها و درخواست‌ها.
  • عملکرد استادان و نتایج آزمون‌ها.
  • میزان مشارکت در مسابقات و رویدادها.

۹.۳. دسترسی سریع

از داشبورد باید بتوان با یک کلیک فرم جدید، دوره، آزمون، محتوا، مسابقه یا کاربر جدید ایجاد کرد و پرونده‌های نیازمند رسیدگی را دید.

۱۰

امکانات هوش مصنوعی

افزودن قابلیت‌های هوشمند با تأکید بر دقت، منبع‌پذیری و نظارت انسانی.

۱۰.۱. دستیار قرآنی

  • جست‌وجوی موضوعی در آیات و معرفی آیات مرتبط.
  • نمایش منابع تفسیری مرتبط با ارجاع دقیق.
  • خلاصه‌سازی محتوای آموزشی و پژوهشی.
  • کمک به طراحی برنامه حفظ و مرور.
  • پیشنهاد مسیر یادگیری بر اساس سطح کاربر.
  • پاسخ‌گویی مبتنی بر منابع تأییدشده و نمایش منبع پاسخ.

۱۰.۲. دستیار مدیر سامانه

  • ساخت پیش‌نویس فرم از توضیح متنی.
  • تولید سؤال از فایل یا محتوای آموزشی، با بازبینی مدرس.
  • تحلیل پاسخ‌های نظرسنجی و فرم‌ها.
  • تهیه گزارش مدیریتی و خلاصه روندها.
  • پیشنهاد دسته‌بندی و برچسب برای محتوا.
  • کمک به طراحی پیام‌ها و اعلان‌های سازمانی.
محدودیت ضروری: پاسخ هوش مصنوعی نباید بدون ارجاع و کنترل متخصص به‌عنوان فتوا، تفسیر قطعی یا متن معتبر دینی عرضه شود. در حوزه‌های حساس، منبع، نسخه و میزان اطمینان باید روشن باشد و تصمیم نهایی با کارشناس انسانی انجام شود.
۱۱

تنظیمات، امنیت و زیرساخت

پایداری، محرمانگی اطلاعات، صحت داده‌ها و قابلیت رشد سامانه.

۱۱.۱. تنظیمات عمومی

  • نام سامانه، لوگو، رنگ‌بندی، فونت و زبان پیش‌فرض.
  • زبان‌های قابل استفاده، منطقه زمانی و قالب تاریخ.
  • اطلاعات تماس، نشانی و شبکه‌های اجتماعی.
  • تنظیمات صفحه اصلی، منوها، فوتر و صفحات ثابت.

۱۱.۲. امنیت

  • ورود امن و احراز هویت دومرحله‌ای برای نقش‌های حساس
  • مدیریت نشست‌ها و خروج از دستگاه‌های ناشناس
  • رمزنگاری داده‌های حساس در انتقال و ذخیره‌سازی
  • کنترل دسترسی در سطح نقش، رکورد و عملیات
  • محدودیت نرخ درخواست و محافظت در برابر حملات رایج وب
  • اسکن و کنترل فایل‌های بارگذاری‌شده
  • ثبت گزارش فعالیت مدیران و تاریخچه تغییرات
  • پشتیبان‌گیری زمان‌بندی‌شده و آزمون بازیابی
  • سیاست نگهداری، حذف و ناشناس‌سازی داده‌ها

۱۱.۳. ویژگی‌های فنی

  • طراحی واکنش‌گرا برای موبایل، تبلت و دسکتاپ.
  • قابلیت نصب به‌صورت PWA و استفاده آفلاین از بخش‌های منتخب.
  • API مستند برای اتصال سامانه‌های دیگر.
  • اتصال به درگاه پرداخت، سرویس پیامک و ایمیل.
  • کش، صف پردازش و جست‌وجوی سریع.
  • ذخیره‌سازی امن فایل و مدیریت نسخه فایل‌ها.
  • پایش خطا، ثبت رخداد و هشدار سلامت سرویس.
  • امکان توسعه اپلیکیشن موبایل در مرحله بعد.
۱۲

نقشه صفحات و ساختار منوها

ساختار پیشنهادی برای پنل مدیریت؛ منوها باید بر اساس نقش کاربر قابل تنظیم باشند.

داشبورد │ ├── قرآن کریم │ ├── مدیریت سوره‌ها و آیات │ ├── ترجمه‌ها و تفاسیر │ ├── قاریان و فایل‌های صوتی │ └── جست‌وجو و منابع │ ├── آموزش │ ├── دوره‌ها و سرفصل‌ها │ ├── جلسات و کلاس‌ها │ ├── استادان و دانش‌پذیران │ ├── تکالیف و حضور و غیاب │ └── گواهینامه‌ها │ ├── فرم‌ساز │ ├── همه فرم‌ها │ ├── ایجاد فرم │ ├── قالب‌ها و بلوک‌ها │ ├── پاسخ‌ها و پرونده‌ها │ ├── گردش کار │ └── گزارش‌های فرم │ ├── آزمون‌ساز و بانک سؤال ├── کاربران، نقش‌ها و مجوزها ├── کتابخانه دیجیتال ├── مسابقات و داوری ├── رویدادها و محافل ├── پیام‌ها و اعلان‌ها ├── گزارش‌ها و تحلیل‌ها ├── دستیار هوشمند └── تنظیمات و امنیت

در سمت کاربر نیز صفحات عمومی شامل خانه، قرآن، ترجمه و تفسیر، تلاوت، دوره‌ها، کتابخانه، مسابقات، رویدادها، ورود و ثبت‌نام و پنل شخصی پیشنهاد می‌شود.

۱۳

معماری فنی و مدل داده پیشنهادی

زیرساخت باید ماژولار باشد تا توسعه بخش‌ها مستقل و نگهداری سامانه ساده‌تر شود.

۱۳.۱. فناوری‌های پیشنهادی

لایهگزینه‌های پیشنهادیکاربرد
رابط کاربریReact یا Next.jsصفحات عمومی، پنل‌ها و ویرایشگر فرم
طراحی رابطTailwind CSS یا CSS سازمان‌یافتهطراحی واکنش‌گرا و یکپارچه
سمت سرورLaravel یا NestJSمنطق کسب‌وکار، API و کنترل دسترسی
پایگاه دادهPostgreSQLداده‌های ساختاریافته و تراکنش‌ها
ذخیره فایلObject Storageصوت، تصویر، ویدئو و مدارک
جست‌وجوی پیشرفتهOpenSearch در صورت نیازجست‌وجوی متنی و فیلترهای حجیم
کش و صفRedis و صف پردازشسرعت، اعلان‌ها و پردازش پس‌زمینه
ارتباط زندهWebSocketاعلان و به‌روزرسانی‌های زنده
احراز هویتSession امن یا JWT با طراحی مناسبورود و کنترل نشست
مستندسازی APIOpenAPIمستندسازی و یکپارچه‌سازی

انتخاب نهایی فناوری باید با توان تیم، بودجه، زیرساخت میزبانی، الزامات امنیتی و تجربه توسعه‌دهندگان هماهنگ شود. استفاده از همه فناوری‌های جدول الزامی نیست.

۱۳.۲. مدل داده اختصاصی فرم‌ساز

جدولمسئولیت
Formsاطلاعات اصلی فرم، مالک، وضعیت و تنظیمات
FormVersionsنسخه‌های منتشرشده و پیش‌نویس فرم
FormFieldsتعریف فیلدها، نوع، ترتیب و ویژگی‌ها
FormRulesقواعد شرطی، اعتبارسنجی و اقدامات
FormSubmissionsپاسخ‌های ثبت‌شده و وضعیت ارسال
FormFilesاطلاعات فایل‌های بارگذاری‌شده و ارتباط با پاسخ
FormWorkflowsتعریف گردش کار و مراحل
WorkflowTasksوظایف، مسئولان، مهلت‌ها و تاریخچه رسیدگی
FormTemplatesقالب‌های آماده و قابل استفاده مجدد

۱۳.۳. اصول طراحی داده

  • شناسه پایدار برای فرم، فیلد، نسخه و هر پاسخ.
  • نگهداری نسخه فرم هنگام ثبت پاسخ تا تغییرات بعدی، پاسخ‌های قبلی را خراب نکند.
  • تفکیک داده‌های ساختاریافته از فایل‌های پیوست.
  • ثبت تاریخچه تغییرات و عملیات حساس.
  • تعریف سیاست نگهداری و حذف داده‌ها.
  • پشتیبانی از فیلدهای پویا با ساختار قابل اعتبارسنجی.
۱۴

نقشه راه پیاده‌سازی از صفر تا صد

توسعه مرحله‌ای، قابل آزمایش و قابل تحویل؛ به‌جای ساخت یک‌باره همه قابلیت‌ها.

مرحله اول: طراحی هسته سامانه

  • تحلیل نیازمندی‌ها و تعیین نقش‌ها
  • طراحی تجربه کاربری و نقشه صفحات
  • طراحی پایگاه داده و معماری API
  • احراز هویت، کاربران و مجوزها
  • پنل مدیریت و تنظیمات عمومی

مرحله دوم: امکانات قرآنی

  • ورود و کنترل متن قرآن
  • ترجمه‌ها و تفاسیر دارای مجوز
  • پخش صوت و بانک قاریان
  • جست‌وجو، نشانه‌گذاری و یادداشت

مرحله سوم: فرم‌ساز حرفه‌ای

  • موتور ذخیره و نمایش فرم
  • ویرایشگر Drag & Drop
  • فیلدها، اعتبارسنجی و منطق شرطی
  • فرم چندمرحله‌ای و طراحی ظاهری
  • مدیریت پاسخ‌ها، خروجی‌ها و گردش کار
  • آزمون امنیت، کارایی و تجربه کاربری فرم‌ها

مرحله چهارم: آموزش و آزمون

  • مدیریت دوره، کلاس، استاد و دانش‌پذیر
  • تکلیف، حضور و غیاب و پیشرفت
  • بانک سؤال، آزمون و کارنامه
  • گواهینامه و استعلام

مرحله پنجم: کتابخانه و فعالیت‌ها

  • کتابخانه دیجیتال و منابع
  • مسابقات، داوری و نتایج
  • محافل، جلسات و رویدادها

مرحله ششم: هوشمندسازی و اتوماسیون

  • دستیار قرآنی منبع‌محور
  • فرم‌سازی از متن و تولید پیش‌نویس آزمون
  • تحلیل داده‌ها و گزارش خودکار
  • گردش کارهای پیشرفته و اعلان‌های هوشمند

مرحله هفتم: امنیت، آزمون نهایی و انتشار

  • تست امنیت و کنترل دسترسی
  • تست بار، سرعت و پایداری
  • تست موبایل و مرورگرها
  • پشتیبان‌گیری و آزمون بازیابی
  • مستندسازی، آموزش مدیران و استقرار روی سرور
۱۵

قابلیت‌های متمایزکننده و ارزش‌افزا

ویژگی‌هایی که می‌توانند سامانه را از یک وب‌سایت معمولی به محصولی رقابتی تبدیل کنند.

فرم‌ساز هوشمند

ساخت پیش‌نویس فرم از روی توضیح طبیعی، همراه با فیلدها، مراحل و قواعد پیشنهادی.

مربی حفظ قرآن

برنامه حفظ و مرور، ثبت میزان تسلط، گزارش اشتباهات و یادآوری مرور.

تحلیل هوشمند آموزشی

شناسایی روند پیشرفت، نقاط ضعف و نیازهای آموزشی دانش‌پذیران.

موتور اتوماسیون دیداری

طراحی فرایندهای «اگر/آنگاه» و مراحل تأیید بدون برنامه‌نویسی.

مرکز گواهینامه

تولید گواهینامه دیجیتال با شناسه یکتا، QR Code و صفحه استعلام اصالت.

پروفایل جامع قرآنی

نمایش سوابق آموزشی، دوره‌ها، محفوظات، آزمون‌ها و گواهینامه‌های هر کاربر.

۱۶

معیارهای تحویل و کنترل کیفیت محصول

تعریف معیارهای روشن برای اینکه بدانیم هر ماژول واقعاً آماده بهره‌برداری است.

معیارهای عمومی

  • تمام صفحات اصلی در موبایل، تبلت و دسکتاپ قابل استفاده باشند.
  • رابط فارسی کاملاً راست‌چین و دارای تایپوگرافی خوانا باشد.
  • نقش‌ها و مجوزها در تمام مسیرهای رابط و API کنترل شوند.
  • خطاها، عملیات حساس و تغییرات مدیریتی ثبت شوند.
  • پشتیبان‌گیری و بازیابی اطلاعات آزمایش شده باشد.
  • راهنمای استفاده و مستندات فنی وجود داشته باشد.

معیارهای اختصاصی فرم‌ساز

  • مدیر بتواند بدون کدنویسی فرم جدید بسازد و منتشر کند.
  • فیلدها قابل افزودن، حذف، جابه‌جایی، کپی و گروه‌بندی باشند.
  • قواعد شرطی ساده و ترکیبی به‌درستی اجرا شوند.
  • فرم چندمرحله‌ای، ذخیره پیش‌نویس و اعتبارسنجی کار کند.
  • پاسخ‌ها، فایل‌ها و نسخه فرم به‌درستی به یکدیگر مرتبط باشند.
  • خروجی داده و گزارش‌گیری قابل اتکا باشد.
  • تغییر نسخه فرم، پاسخ‌های قدیمی را تغییر ندهد.
  • گردش کار، ارجاع، تأیید و تاریخچه اقدامات قابل پیگیری باشد.

معیارهای محتوای قرآنی

  • منبع و نسخه متن قرآن مشخص و کنترل‌شده باشد.
  • ترجمه و تفسیر با مشخصات پدیدآور و منبع نمایش داده شود.
  • مجوز صوت‌ها، کتاب‌ها و فایل‌های قابل دانلود بررسی شده باشد.
  • ارجاع‌ها و شماره آیات با منبع اصلی تطبیق داده شوند.
جمع‌بندی اجرایی: موفقیت پروژه فقط به تعداد امکانات وابسته نیست؛ کیفیت معماری، صحت محتوای قرآنی، امنیت داده‌ها، سادگی مدیریت و تجربه کاربری تعیین می‌کند که سامانه در عمل قابل اعتماد و قابل توسعه باشد.